Eén van de grootste kunstverhuizingen ooit (interview artikel Tijdschrift RCE)

In de depots van vier kunstinstellingen wordt momenteel hard gewerkt aan één van de grootste kunstverhuizingen ooit: naar het nieuw gebouwde Collectie Centrum Nederland (CC NL). Medewerkers van het Rijksmuseum, Paleis Het Loo, het Nederlands Openluchtmuseum en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zijn druk bezig deze reuzenoperatie voor elkaar te krijgen.

Als één van de projectcoördinatoren werd ik geïnterviewd voor het tijdschrift van de RCE. Lees het artikel hier:

Twitterrondleiding #7: wachthuisjes

Omdat Paushuize van de Provincie Utrecht is gesloten in verband met de coronacrisis, deel ik als conservator wekelijks de leukste inkijkjes. Een virtuele rondleiding (ook te volgen via Twitter), met beeldmateriaal van o.a. het Utrechts Archief. Dit keer: de wachthuisjes.

Foto: F.F. van der Werf, Het Utrechts Archief

Eind 2017 werd Paushuize benaderd door het Nationaal Militair Museum Soesterberg. In het depot was men op twee wachthuisjes gestuit, die bij Paushuize hadden gehoord. Of er interesse was om ze terug te plaatsen?

Ze waren in niet al te beste staat, maar aan de detaillering van de sierscharnieren, de kleine lancetvenstertjes en de gotische sierlijst was wel te zien dat dit prestigieuze gebouwtjes waren geweest, die bovendien mooi aansloten op de zestiende-eeuwse architectuur van Paushuize.

Foto: Mark Sodaar, Provincie Utrecht

Niemand kon zich herinneren dat er ooit wachthuisjes voor Paushuize hadden gestaan, maar uit prenten en foto’s uit Het Utrechts Archief bleek dat er wel degelijk een tijd geweest was waarin de wachthuisjes op de brug naar het poortgebouw hebben gestaan.

Bij nadere bestudering bleek zelfs dat er drie type wachthuisjes waren geweest. Vanaf halverwege de negentiende eeuw tot circa 1875 hadden de wachthuisjes een hoog, puntig dak, zoals te zien is op dit detail van een stereofoto uit 1857.

Foto: Het Utrechts Archief.

Hierna zijn deze daken vervangen door een ronde, lagere variant. Deze zien we op de volgende foto door C. Marcussen uit 1875.

Foto: Het Utrechts Archief.

Pas op foto’s rond 1900 zijn de huisjes in hun huidige verschijningsvorm te zien (zie foto uit circa 1900. Deze huisjes hebben tot 1936 dienst gedaan; na die tijd zien we ze niet meer op foto’s terug.

Foto: Het Utrechts Archief.

Waarom wachthuisjes? Ze werden geplaatst toen Paushuize als ambtswoning voor de gouverneur van de Provincie Utrecht (later commissaris van de Koning(in)) in gebruik werd genomen. Mogelijk symboliseerden de (onbemande) wachthuisjes de militaire rol die de gouverneur in die tijd had.

De commissaris was namelijk bevelhebber van de krijgsmacht in de provincie. Op deze foto van F.F. van der Werf uit 1934 zien we commissaris s’Jacob en zijn vrouw, temidden van militaire autoriteiten, kijkend naar een militair defilé. Achter hen: de wachthuisjes.

Foto: Het Utrechts Archief.

Nadat de wachthuisjes door het Nationaal Militair Museum zijn overgedragen aan de provincie, zijn ze gerestaureerd door bouwbedrijf Jurriens en schildersbedrijf Van Doorn. De oorspronkelijke kleuren zijn teruggebracht op basis van kleuronderzoek door Claudia Junge.Sindsdien hebben de wachthuisjes een nieuwe plek op de binnenplaats gekregen. Ze hebben geen symbolische functie meer, maar horen bij de geschiedenis van Paushuize. De feestelijke onthulling gebeurde in 2018 door de toenmalige Commissaris Willibrord van Beek.

Foto: Froukje van der Meulen.

Schatten uit het depot

Haardplaat met het familiewapen van Joan Huydecoper, anoniem, in of na 1647 – ca. 1660
Tegels, haardplaten, spiegels, vijzels. Dit soort objecten zie je niet zo vaak in een museum, maar het depot staat er vol mee. In de nieuwe tentoonstelling ‘Schatten uit het depot’ in het Rijksmuseum worden juist deze interessante objecten in de belangstelling gezet. Door er een heleboel tegelijk te laten zien, wordt de sfeer van de vroegere, veel vollere musea nagebootst en ontstaat er ook een beetje het ‘depot-gevoel’.

Afgelopen week kregen wij, de projectmedewerkers die de collectie voorbereiden op de verhuizing naar het nieuwe CollectieCentrum Nederland, een rondleiding door conservatoren Femke Diercks en Lucinda Timmermans. De tentoonstelling is nog te zien t/m 18 november 2019.

Kijk voor meer informatie op de website van het Rijksmuseum.

Ongeziene objecten in het depot

Hoewel ik op deze website meestal over Paushuize schrijf, ben ik het grootste deel van de week werkzaam in het depot van het Rijksmuseum. Als projectcoördinator werk ik mee aan de voorbereidingen van de verhuizing van de hele collectie naar een nieuw gebouw: het Collectie Centrum Nederland in Amersfoort.

Alle objecten zullen tijdens dit project gefotografeerd worden, wat niet alleen de identificatie tijdens de verhuizing ten goede komt, maar ook als bijkomend voordeel heeft dat alle objecten gedigitaliseerd en daarmee online beschikbaar worden.

In zo’n depot, niet voor niets vaak een schatkamer genoemd, kom je van alles op het spoor. Omdat we het idee hadden dat veel van onze vakgenoten zich nog lang niet bewust zijn van alle kansen die een museumdepot bieden, hebben mijn collega Tamar Bos en ik een presentatie gegeven tijdens de Historicidagen in Utrecht (in het depot van het Centraal Museum!) over de ‘ongeziene objecten, ongeziene kansen’. We mochten onze bevindingen ook opschrijven in een artikel voor het Archievenblad, dat in november 2017 verschenen is.

Klik hier om het artikel te kunnen lezen.